h

Energiearmoede (2): Belastingcompensatie

16 juli 2022

Energiearmoede (2): Belastingcompensatie

Foto: NCRV

Volgens het CBS stegen de energietarieven in een jaar tijd met bijna 350 procent en dat kost een huishouden met een gemiddeld verbruik op jaarbasis ruim 1700 euro meer, bijna 1100 euro meer voor gas en 625 euro meer voor elektriciteit. Een van de maatregelen uit het overheidspakket is een verlaging van de energiebelasting waardoor een huishouden met een gemiddeld jaarverbruik dit jaar 417 euro minder energiebelasting betaalt. Deze vorm van compensatie alleen is duidelijk niet genoeg en daarom kunnen steeds meer inwoners hun rekening niet betalen. Als gevolg van deze alarmerende situatie riepen veertig steden eerder dit jaar al op tot een meer structurele aanpak.

De belastingverlaging wordt vaak genoemd als belangrijkste maatregel om energiearmoede aan te pakken. Miljarden worden hiervoor uitgetrokken. Maar valt deze vorm van compensatie voor iedereen wel écht onder aanpak van (energie)armoede? Het vorige deel van deze serie over energiearmoede ging over definities en omvang van energiearmoede. Dit deel gaat over de belastingverlaging.

 

Geen toeslag

Allereerst, de belastingverlaging is geen toeslag. Hoewel het in de berichtgeving steeds gaat om 400 Euro, is het niet een bedrag wat je op je bankrekening terug kan vinden in de vorm van een betaling vanuit de belastingdienst of je energieleverancier. Aan de ene kant was de belastingverlaging voor iedereen in vergelijking met een toeslagensysteem makkelijker te realiseren. Aan de andere kant is deze regeling wel veel minder transparant en gericht; komt het geld wel bij de juiste mensen terecht? Immers, er is expliciet niet gekozen voor een systeem waarbij steun lager wordt naarmate het inkomen stijgt.

Via je energierekening betaal je overheidsheffingen. De energiebelasting betaal je aan de energieleverancier en die draagt het weer af aan de belastingdienst. Dit is geen vast bedrag, maar hangt af van je verbruik. Door deze eenmalige belastingverlaging profiteren dus vooral mensen met een groot huis die veel energie verbruiken, niet per se mensen met een laag inkomen dus. Grootverbruikers, oftewel grote bedrijven—die ook nog eens worden ontzien bij het belasten van de CO2-uitstoot—betalen dus verhoudingsgewijs veel minder belasting dan huishoudens.

 

Snoepje voor iedereen

Lector energietransitie aan de Hanzehogeschool Groningen Martien Visser zet ook vragentekens bij de effectiviteit van de verlaging:

Dit doet eigenlijk niks aan energiearmoede. Het geld komt niet alleen terecht bij de mensen die het het hardst nodig hebben. Het is meer een snoepje voor iedereen, terwijl de echte zorg zit bij mensen met slecht geïsoleerde huizen.

Door iedereen te compenseren, neem je ook de druk weg bij mensen en bedrijven die wel besparende maatregelen kunnen nemen maar dit liever vooruit schuiven. Zelfs de OESO, een organisatie van voornamelijk rijke landen, schreef dat kortingen op energiebelasting voor grote bedrijven de energietransitie vertragen. De belastingverlaging zal dan wel deels voorkomen dat huishoudens in een armoedeval raken, het is misschien wel veel meer een verkapte vorm van overheidssteun voor grote bedrijven.

Het is dus de vraag of mensen met betalingsproblemen door de tijdelijke verlaging van de energiebelasting op korte termijn geholpen worden. Marieke Blom, hoofdeconoom bij ING, is ook kritisch:

95 procent van het geld gaat waar het niet naar toe moet. Als je bijvoorbeeld iets had gedaan voor lagere inkomens was het al beter geweest. Het gaat om zo'n kleine groep ten opzichte van het hele bedrag. Zelfs met hele hoge uitvoeringskosten was het beter terecht gekomen dan als je het generiek doet.

Fooi voor structurele aanpak

In vergelijking tot de miljarden die de verlaging van de energiebelasting kost, is er alleen een fooi over om structurele problemen zoals armoede en de klimaat crisis aan te pakken. Voor zo'n 800.000 huishoudens met een laag inkomen is er een extra regeling; zij kunnen compensatie krijgen van hun gemeente. Armoede lijkt dus een bijzaak te zijn geworden. Mensen in de bijstand krijgen het automatisch. Anderen die in aanmerking komen, zoals zelfstandigen met een laag inkomen en AOW'ers zonder aanvullend pensioen, moeten zich melden bij de gemeente. Het volgende deel gaat over het beleid in Wageningen.

 

Fonds Energiegeld Delen

Zoals in het vorige deel besproken heeft 7% van de huishoudens te maken met energiearmoede. Om hulp te bieden is de Wageningse Stichting voor interkerkelijke diaconale initiatieven (WSIDA) een initiatiefgroep en fonds gestart. De initiatiefgroep vraagt alle Wageningers die geld kunnen missen op om een bedrag van 400 euro of een deel daarvan te doneren aan het fonds Energiegeld Delen. Hoewel dit ook geen structurele oplossing biedt, laat het wel zien dat solidariteitsacties worden opgezet wanneer de overheid hierin faalt.

Reactie toevoegen

(If you're a human, don't change the following field)
Your first name.
(If you're a human, don't change the following field)
Your first name.

Plain text

  • Geen HTML toegestaan.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.

U bent hier